Site Rengi

DOLAR 5,7276
EURO 6,3372
ALTIN 268,7
BIST 106.869
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 22°C
Parçalı Bulutlu

Tavşanın Özellikleri: Beslenmesi, Üremesi ve Faydaları Nelerdir?

Tavşanın Özellikleri: Beslenmesi, Üremesi ve Faydaları Nelerdir?
30.04.2019
564
A+
A-

GÖZLEME ÇAĞRI

1 — Kulakları ne kadar büyük değil mi? Acaba niçin tavşanların kulakları bu kadar uzundur?

2 — Tavşan niçin daima arka ayaklarının üzerine çökerek oturur? İskelette ayaklarının duruş ve biçimlerine dikkat ediniz.

3 — Hiç koşan bir tavşan gördünüz mü? Ne biçim hareket ettiğine dikkat ettiniz mi? Siz de aynı şekilde hareket edebilir misiniz?

TAVŞANLARI BİRLİKTE TANIYALIM

Sıcak, soğuk ve orta iklim kuşaklarında yaşayan, sevimli görünüşüyle dikkatimizi çeken bir hayvandır.

İyi bir kemirici olan tavşanın başı yuvarlak ve azıcık uzunca, boynu kısadır. Gövdesi önden arkaya doğru genişlemektedir. Başına bakıldığında üst dudağının yarık olduğu (tavşan dudağı) hemen göze çarpar. Kuyruğu kısa ve dik olup derisinin üzeri yumuşak ve parlak kıllarla (tavşan tüyü) örtülüdür.

Derisinin üzerindeki tüyler yaşadığı yere göre değişir ya uzun yahut sık, kısa tüylerle örtülüdür. Genel olarak kılların rengi gri, beyaz, hareli, toprak rengi gibi değişik ayrılıklar gösterir.

Burun delikleri devamlı surette oynayan başında, şeker külahını andıran, içi duyarlığı fazla kıllarla örtülü kulak kepçesi bulunur. Bu kulakların uzunluğu on beş santim kadardır; en ufak gürültüleri duyabilecek kadar hassastır. Gözleri iri, göz kapakları kirpiksizdir. Burnunun koku alma hassası zayıftır. Ön bacakları kısa, arka bacakları uzun ve «Z» biçimindedir. Böylelikle sıçrama ve koşma sürati daha fazladır.

Tavşan adeta bir zikzak çizerek koşar daha doğrusu sıçrar. Genellikle yokuş yukarı giderken çok hızlı, yokuş aşağı ise daha yavaş gider. Bundan dolayı tavşanı takip etmek ve yakalamak çok zordur.

Tavşan yetiştiricileri birçok araştırma ve uğraşmadan sonra örgü işlerine çok iyi giden uzun ve yumuşak tüylü Ankara tavşanı cinsini elde etmişlerdir.

TAVŞANLARIN BULUNDUĞU YERLER

Evcil tavşan hemen hemen her yerde rastlayabileceğiniz bir hayvandır. Yetiştirilmesi çok kolay ve ekonomik olduğu için hemen hemen Avrupa’daki bütün köylerde beslenir. Son yıllarda yurdumuzda da tavşan çiftlikleri kurulmuştur.

Yabani tavşanlar daha çok orman kenarlarında, dağlarda, tarlalara yakın çalılıklarda güneşli ve kuru yamaçlarda yaşarlar. Yuvaları toprak altında karışık birtakım yol ve tünellerle birbirine bağlıdır. Genel olarak yuvalarında giriş çıkış için bir ön kapıları, düşmanlarından kaçıp kurtulmak için bir arka kapıları vardır. Dişi tavşan ise, yavrulayacağı zaman kendine ayrı bir yuva yapar. Bunun, kapısı tektir.

TAVŞANLARIN BESLENMESİ

Ön ayaklarıyla toprağı kazarak bulduğu kökleri, pancar ve havuçları çıkartıp yiyen otçul bir hayvandır. Körpe fındıkkabuklarına, otlara ve çimenlere de pek düşkündür.

TAVŞANLARIN DİŞLERİ

Çene kasları çok kuvvetli olup, üst çenede ikisi büyük ve ikisi küçük olmak üzere 4 tane kesicidişi vardır. Altçenede ise iki tanedir. Kesicidişler, diş çukuruna koni gibi daralan bir kökle bağlanmazlar, aynı kalınlıkta kalırlar. Dişözü, dişi geniş bir alanda besler, genişletir. Tavşanlarda en çok çalışan dişler taşçı kalemi (keski, skarpela) gibi keskin bir hal almış olan kesicidişlerdir. Kemirmekle aşman bu dişler devamlı olarak büyür ve keskinliklerini kaybetmezler. Bu durum aynı zamanda büyük bir tehlike yaratır. Bazı sebeplerle tavşan kemiremezse, bu dişler devamlı surette uzadıklarından, damağı hatta göz boşluğunu delerek hayvanın ölümüne sebep olurlar.

Kesicidişlerden sonra gelen köpek dişleri kaybolmuştur; yerleri boştur. Bu boşluklardan sonra azıdişleri gelir. Azı dişleri ezici ve öğütücüdürler. Altçenede 10, üst çenede 12 tane azıdişi vardır. Toplam diş sayısı öbür kemirgenlerden farklı olarak 28 tanedir.

TAVŞANLARIN ÜREMESİ

Doğuracak dişi tavşan, tek kapısı olan bir yuva hazırlayıp, yuvanın anne karnından ağızıyla kopardığı tüylerinden sıcak ve yumuşak bir yatak hazırlar. Yavrularını buraya yerleştirir. Her seferinde meme sayısına göre (56) yavrulayan tavşan çok cılız olarak doğan yavrularım bir ay emzirdikten sonra onları açık havaya çıkartıp düşmanlardan korunmayı öğretir.

Bir sene sonra büyümüş, erginleşmiş tavşanlar tabiatla mücadeleyi kendi kendilerine başarırlar. Düşmanlar çoktur.

Varlıklarını ancak fazla yavrulamakla koruyabilmektedirler.

TAVŞANLARIN FAYDALARI VE ZARARLARI

Eti, tüyü ve kürküyle bizlere yararlı olan bu hayvan, birçok hastalığın taşıyıcısı olabileceği gibi birçok bitkinin de kökünü kurutmaktadır. Çeşitli tıbbi deneyde, aşı ve serumların hazırlanmasında bu hayvandan yararlanılmaktadır.

TAVŞANLARIN BENZERLERİ

Ada tavşanı da tavşangiller familyasındandır.

— Kulakları uzundur.

— Kuyruğu kısadır.

— Arka ayakları sıçramaya elverişlidir.

— Üst dudağı yarıktır.

Evcil tavşandan daha uzun kulakları olan yabani tavşan avcıların fazlasıyla dikkatini çeken bir hayvandır. 70 santim boyunda olan bu hayvan, ormanlarda yaşar, ot, buğday, mısır ve ağaç kabuklarıyla beslenir. İşitme duyusu çok kuvvetlidir.

Tavşanı incelerken KEMİRGENLER’i de tanımış olduk.

Özelliklerini bir daha gözden geçirelim:

— Diş yapıları tam değildir. Köpekdişleri yoktur.

— Kesicidişler diş çukuruna bağlanmazlar ve sürekli olarak uzarlar.

— Çok sayıda doğururlar.

— Etçil veya otçuldurlar.

Sincap, kirpi, kobay, lağım faresi, kunduz, cırlak sıçan, lemming, fındık faresi, dağ sıçanı, çincilya, yediuyukluyan da bu familyaların yüzlerce türünden birkaçıdır.

Ev faresi diye de anılan fındık faresi kemiricilerin en küçüğü ve sevimlisidir. Tatlı bir bal rengi olan tüyleriyle dikkati çeker. Genellikle meyve ve sebzeyle beslenir. Bununla birlikte kilerde ne bulursa yer. İngiltere’de bazı evlerde kanarya gibi kafeste beslenir (resim çok büyütülmüştür).

Cırlak sıçan Ana> dolu menşeli (kökenli) bir kemiricidir. Bu hayvan kolaylıkla evcilleştirilir.

49 santim uzunluğunun 23 santimini kuyruğu teşkil eden lağım faresi insanların en büyük düşmanıdır. Çok kurnaz ve zeki olduğundan insanlar bu hayvanla mücadelede güçlük çekmektedirler.

Sincap, daha ziyade ormanlardaki ağaçlar üzerinde yaşayan bir kemirici türüdür. 20 santimi kuyruk olmak üzere uzunluğu 45 santimi bulmaktadır. Çok güzel bir kuyruğu vardır. Evlerde kolaylıkla beslenir bunun için oldukça geniş bir saha gereklidir. Üzüm, böcek, tohum ve kuru yemişle beslenir.

Yediuyuklayan, kemiriciler takımının yediuyuklayangiller familyasından bir memeli türüdür. Karnı beyazımsıdır. Kolaylıkla evcilleştirilebilir. Kış uykusuna yatar. Toplu halde göç eder.

Peru ve Şili’de yetişen çinçilya kürkü çok kıymetli olan bir hayvandır. Ağaçlara çok süratli tırmanır. Toplu bir halde yaşarlar. Son zamanlarda Türkiye’deki bazı çiftliklerde de yetiştirilmeye başlanmıştır.

Kuzey Avrupa ve Amerika’da yaşayan ve Orta Asya’da da bulunan kunduz daha ziyade suda yaşar. Çukur kanallar açıp kuvvetli dişleri sayesinde kendine yuvalar hazırlar. Kürkü çok kıymetlidir.

GÖZDEN GEÇİRME VE BİLGİYİ KONTROL

1          — Tavşanın özelliklerini anlatmaya çalışın. Nasıl ve nerelerde yaşar? Nasıl beslenir, nasıl ürer, ne gibi yararları vardır? Benzerleri hangi hayvanlardır?

2          — Tavşan dişlerinin özellikleri nelerdir? Daha önce çalıştığınız hayvanlarınkiyle karşılaştırın. Farklar nelerdir? Niçin bu hayvanlar hep kemirirler? Nelerle beslenirler?

3          — Tavşanın üst dudağının özelliği nedir?

4          — Tavşanın hareketiyle ayaklarının yapılışı arasındaki bağlantı nedir?

5          — Kemirgenlerin özellikleri nelerdir?

6          — Fareler niçin insanlar ve ekonomi üzerinde büyük zararlara yol açarlar?

GÖZLEMLER (*) ARAŞTIRMALAR (**) PRATİK DENEYLER (***)

1          (**) Kış uykusuna yatan kemiricilerin üzerinde bir araştırma yapın. Bu süre içinde ne gibi bir durum hasıl olur? Yabani kemiricilerden hangileri kış uykusuna yatmazlar?

2          (**) Kunduzların yaşantıları hakkında araştırmalar yapın.

3          (***) Tavşanın özelliklerini diğer kemiricilerinkiyle karşılaştırın. Elde edeceğiniz sonucu bir tablo üzerinde toplayın.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.