Site Rengi

DOLAR 5,8085
EURO 6,4263
ALTIN 272,8
BIST 108.786
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 12°C
Az Bulutlu

Osmanlı toplumunu araştırmada nelere dikkat edilmelidir?

08.05.2019
87
A+
A-

Zorunluğunu bir önceki soruda belirttiğimiz nedenlerden ötürü, bu bölümde Osmanlı toplum yapısını özetleyeceğiz. Birkaç soru ile birkaç sayfada yüzlerce yıllık Osmanlı toplumunu anlatmanın zorluğunu biliyoruz. Ama zor olan olanaksız olan demek değildir. Ayrıca bu özetleme iyi bir biçimde yapılabilirse, kitabın esas konusu olan sorunların anlaşılması için yeterli olacak ve giderek son yılların ekonomik, sosyal ve politik olaylarına daha çok ağırlık verebilme olanağını bulmuş olacağız. Bu çerçeve içinde, Osmanlı toplumunu hangi dönemlere ayırarak ve hangi soruları sorarak özetlemeliyiz ki, onun (Osmanlı toplum yapısının) can alıcı noktalarını yakalayabilelim ve yapıyı belirgin bir biçimde kavrayabilelim? Bu bölümlere ayırma işi tarihi bir zorunluktan doğmakta, yani Osmanlı toplununum zaman içinde ekonomik, sosyal ve politik yapısında meydana gelen değişmelerden ileri gelmektedir. Ayrıca, dönemlere ayırmadan Osmanlı toplumu konusunda yapılan tartışmaların anlamsızlığını ve gereksizliğini ortaya koymak açısından da, böyle bir yöntem uygulamak yararlı olacaktır. Gerçekten, Osmanlılarla ilgili yapılan tartışmalarda, konunun zaman ve mekan unsurlarından soyutlanması çelişik görüşlere ve bir kavram kargaşalığına neden olmaktadır. Bu durum, Osmanlı toplumunun tam feodal olup olmadığı ve batı, sanayi devrimini gerçekleştirip kapitalist üretime geçerken, Osmanlıların neden geçemedikleri gibi, gerçekten önemli ve bilinmesi gereken sorunların cevapsız kalmasına neden olmakta ya da her çelişik görüşe göre bu soruların cevaplan farklı olmaktadır. Osmanlı toplum yapısının zamandan soyutlanması kavramı, yalnızca, toplumu hiç dönemlere ayırmadan araştırma anlamına alınmamalıdır. Klasik tarih kitaplarındaki yanlış kriterlerle toplumu ve tarihi dönemlere ayırma işi de, aslında olayların gerçek öğelerinden koparılması anlamındadır. Osmanlı toplum yapısını, üretim ilişkilerinin belirgin şekilde farklı olduğu iki dönemde araştırmak gerekir: Bunlardan birincisi, kuruluşundan 17. yüzyıla kadar, aşağı yukarı 300 yıllık bir süreyi kapsar. Bu dönemdeki üretim ilişkilerinin özünü «reaya-sipahi-padişah» ilişkileri oluşturur. Doğal olarak, bu ilişkilere uygun bir biçimde ve bu ilişkilerin üstünde ordu ile merkezi Osmanlı Devleti yer alır. İkincisi, bu ilişkilerin bozulduğu, «reaya mültezim» ilişkilerinin toplumda hüküm sürdüğü ve buna ilişkin olarak da, ordu ve devlet yapısının değiştiği 17. yüzyıldan yıkılışına kadarki dönemdir. Bu özetlemeyi yaparken asıl önemli olan nokta, Osmanlılarla batı arasındaki farkları bulup çıkarmaktır. Bu dönemlerdeki farkı anlamak, bir anlamda bugünkü farkı anlama olanağı verecektir. Daha açık bir deyişle, bugünkü geriliğimizin nedenleri büyük oranda Osmanlı toplum yapısının kendine özgü niteliğinde yatmaktadır.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.