Site Rengi

DOLAR 5,9081
EURO 6,5210
ALTIN 283,6
BIST 93.981
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 25°C
Parçalı Bulutlu

Nilüfer Çiçeğinin Özellikleri: Nerede Yetişir, Ne Zaman Açar?

Nilüfer Çiçeğinin Özellikleri: Nerede Yetişir, Ne Zaman Açar?
02.05.2019
592
A+
A-

NİLÜFER ÇİÇEĞİ NEDİR

GÖZLEME ÇAĞRI

1          — Nilüferin çiçeklerini akşam vakti ve sabahleyin incelediğinizde ne gibi farklılıkla karşılaşırsınız? Tozlanma ve döllenmeden sonra çiçek nereye «gizlenecektir»?

2          — Nilüfer, bataklıklarda yetişen çiçeklerin en çok rastlanılanıdır. Acaba yaprakları niçin çok parlak ve kaygandır. (Bir bitki yaprağının ne işler gördüğünü hatırlıyor musunuz? Öyleyse nilüferin nerede yaşadığını düşünün.)

3          — Hatırlayabileceğiniz gibi yaprağın yüzü pek çok ağızcıklara bölünmüştür. Bu ağızcıklar bitkinin solunumunu sağlar. Bundan başka yaprakların neden çok uzun yaprak saplarıyla taşındığını söyleyebilir misiniz?

TARİHİNE GÖZ ATALIM

Milattan önce tanınan ve Antik Çağ’ da, büyük bir kıymet kazanmış olan nilüfer, Eski Mısırlılar ve Hintliler tarafından sembol olarak kabul edilmiştir.

NİLÜFER ÇİÇEĞİ NASIL OLUR

Nilüfere, bir su bitkisi olmaktan çok, bir bataklık bitkisidir diyebiliriz. Çünkü o, kısa bir süre için de olsa susuz yaşayabilir. Ama kökleri bataklığın çamurlu tabanına bağlıdır. Odunsu dokunun cılız gelişmesinden oluşan köksap türündeki saplan, su içi yaşantısına elverişlidir.

Durgun suların çamuru oksijen bakımından çok fakirdir. Bu nedenle nilüfer, oksijeni, çok sayıda kanallar bulunan yaprakları vasıtasıyla havadan temin eder. Bu hava kanalları sapın içinde de devam eder. Onları görmek ister misiniz? Öyleyse:

Bir yaprağın sapını yatayına kesip, bir mikroskop yardımıyla incelerseniz daha büyük parçacıklar göreceksiniz: Bunlar hava kanallarının kesitidir.

Şimdi yaprağın suya daldırıp içine üfleyin ve yaprağın ağızcıklarından hava kabarcıklarını çıktığını göreceksiniz. Bu deneyi yaparken eğer dikkat ederseniz kabarcıklar yalnız üst yüzden, yani sürekli şekilde su yüzünde bulunan taraftan çıkacaktır, (gerçek olarak alt yüzde ağızcıklar yoktur; neden olduğunu söyleyebilir misiniz?) Bundan başka alt yüzde suyun durmasını ve delikleri tıkamasını engelleyen mumlu bir tabaka gelişmiştir.

ÇİÇEKLERİ GÜNEŞTE AÇILIR

Şimdi çiçeklere bakalım: Çanak, yeşil renkte dört çanak yaprağından oluşmuştur. Taç ise, yumurtalık ortasındaki helezona bitişik çok sayıda taçyaprağın dan meydana gelmiştir. Bunlar dıştan daha büyük ve içeri tarafa doğru daha küçüktürler. Dikkatle bakarsanız görürsünüz ki, en küçük taçyapraklarından hemen hemen farkına varılmadan ağızcıklara ulaşılır: Hatırlayacağınız gibi çiçeği oluşturan bütün kısımlar biçim değiştirmiş yapraklardan başka bir şey değildir ve nilüferin yaprağı size bunu her çiçekten daha iyi açıklar.

Bu çiçek yalnız güneş ışınları altında açılır ve tozlaşma ise böceklerin (ufak sinekler ve kınkanatlılar) yardımıyla oluşur. Balözü tümüyle bulunmadığı için böcekler, yalnız çiçektozuyla beslenmek için çiçeklere konarlar. Çok sayıda erkeklik organları vardır. Yumurtalık olgunluğa erişince bir yumurta verecek ve kendisinden tohumlar çıkıncaya kadar çamura gömülü kalacaktır. Yapraklar kış gelince kaybolurlar.

NİLÜFER ÇİÇEĞİ NEREDE YETİŞİR

Ak nilüfer gibi çok rastlanan çeşitleri parkların, bahçelerin ve durgun suların yüzünü örter. Tropikal bölgelerden gelme bazı çeşitleriyse seraların akvaryumlarında yetiştirilir.

NİLÜFER ÇİÇEĞİ NEREDE YETİŞTİRİLİR

Genellikle nilüfer etrafı süslemek ve çiçek elde etmek için yetiştirilir. Fakat bazı doğu ülkelerindeyse, çiçekli sapı bir yana bırakılarak nişastadan yana zengin cilan köksapını yerler.

Özelliklerini birlikte hatırlayalım:

— Bataklık bitkileri olup kökleri dibe bitişiktir.

— Sapları köksap türündendir.

— Geniş ve sert yaprakları vardır.

— Çiçekleri çeşitli renkte olmakla birlikte çoğunlukla beyazdır.

Lotüs, mavi nilüfer, loto çiçeği, Viktor ya çiçeği de nilüfergillerdendir.

GÖZDEN GEÇİRME VE BİLGİYİ KONTROL

1          — Bir nilüfer bitkisini tarif edebilir misiniz?

2          — Kökleri oksijen bakımından çok fakir bir çevreye bağlı olan bu bitki nasıl yaşayabiliyorlar?

3          — Anlatmış olduğumuz deneyi tekrarlamaya çalışın ve ufak bir kompozisyon hazırlayın.

4          — Nilüfer çiçeği nasıl oluşmuştur? Çok sayıdaki taçyapraklarının incelenmesi bize neyi öğretir?

5          — Tozlaşma nasıl meydana gelir ve meyve nerededir?

6          — Çeşitli ülkelerdeki insanları hangi nedenler bu çok nazik bitkiyi yetiştirmeye zorluyor?

7          — Başka hangi bitkilerin nilüferinkilere benzer özellikleri vardır?

GÖZLEMLER (*) ARAŞTIRMALAR (**) PRATİK DENEYLER (***)

1          (**) Bir çevreyi keşfetmek hoşunuza giderse, bir durgun su size oldukça ilginç şeyler verecektir? İşte size çok basit bir deney: Birkaç tane bataklık mercimeği yaprakçığı toplayın. Onları içinde su bulunan saydam bir cam çiçekliği koyun. Bu eskilerden yeni bitkilerin nasıl fışkırdığını göreceksiniz.

2          (***) Bir mercekle bataklık mercimeğini özel olarak inceleyin: Yeşil yaprağı suyun yüzüne yatar ve alt yüzünden besinini eder. Bu arada, suyun yüzüne dikey olarak duran kök bütün bitkiyi dengede tutar.

Köklerin ucunu koruyan tutamı da inceledikten sonra bu bitkiciği çizin ve düşüncelerinizi yazın.

3          (**) Alttaki şemada bir bataklıkta bulabileceğiniz bazı bitkilerin resimleri vardır. Bunlar çeşitli durumlarda dağılmışlardır. Bazıları kenara yakın, diğerleri kısmen suya batmış, bir başkaları da tümüyle suyun altındadır. Her birinin resmi onları tanımaya, haklarında ilginç bilgiler toplamaya sizi iteleyecektir. Deneyinize çoğunlukla rastlanan ve tanınması kolay olan «sukamışı», «kamış», «suoku» ve «bataklık mercimeği» yle başlayabilirsiniz. Daha tecrübeli olduğunuz zaman başkalarını da inceleyebilirsiniz.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.