Site Rengi

DOLAR 5,5838
EURO 6,2034
ALTIN 269,6
BIST 96.371
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 27°C
Gök Gürültülü

Mantarların Özellikleri: Nasıl Ürer-Beslenir Hakkında Detaylı Bilgi

Mantarların Özellikleri: Nasıl Ürer-Beslenir Hakkında Detaylı Bilgi
02.05.2019
189
A+
A-

MANTARLAR HAKKINDA BİLGİ

TARİHİNE BİR GÖZ ATALIM

Mantar, antik çağlardan beri oldukça ilgi çekmiştir, mantarın gerçek incelenmesi ancak sporların keşfinden sonra mümkün olmuştur.

MANTARLAR NASIL ÜRER

Hemen hepiniz mantarları az çok bilirsiniz. Fakat bildiğiniz bu bitkinin göze çarpan bir kısmından başka bir şey değildir. Geriye kalan parçası toprağın altındadır. Biz çoğunlukla mantarı yalnız meyveli bir cisim olarak kabul ediyoruz; demek oluyor ki bu bitkinin üretici organlarını önceden incelemiş olduğumuz meyveyle kıyaslayabiliriz. Yaşatkan cisim ise diğer bitkilerdeki kökün, daim ve yaprakların gördüğü vazifeyi yerine getirir. Toprak altında görülen Liflerden örülü beyaz renkteki iplik demetine misel yum adı verilir.

Şapkalı bir mantarın veya bir çayır mantarının şapkasını alın ve onu koyu renkli bir kağıt parçasının üstüne koyunuz. İki gün sonra şapkayı kaldırdığınız zaman kağıt üzerinde, açık renkli sayısız küçük tanecikler göreceksiniz. Bunlar, mantarların çoğalmalarını sağlayan sporlardır.

Miselyumu görebilmek için yenilebilen bir mantarın çürümeye yüz tutmuş kabuklarını kaldırmanız yeterlidir. Orada beyaz iplikçiklerden bazı defalar da koyu renkli ve daha kalın tellerden oluşmuş bir örgü göreceksiniz. Bunlar önceden görmüş olduğunuz gibi gerçek bitkiyi ortaya koyarlar.

Dış görünüşle; kalın veya ince bir sap, çok çeşitli renk ve biçimde şapkadan ibaret olan mantarların iç kısmı da oldukça sadedir. Göze çarpan bir iplik demetine mikroskopla bakılınca bunların uzamış iplikçiklerden başka bir şey olmadığı anlaşılır ki bunlara lif denir.

Çok sık rastlanan çayır mantarlarının (geniş yapraklılar ve kozalaklılar ormanlarında ve özellikle çamlıklarda bulabilirsiniz) şapkasının altına baktığınızda, bir levhacıklar dokusu göreceksiniz. Yumuşak olan bu doku sayısız borucukların (ancak mikroskopla görülebilir) yatağıdır. Sporlar bunların arasında oluşurlar (yandaki sayfada, yukarıda sağdaki şema) . Bunlar oluştukları zaman ufak tüplerden bir toz halinde çıkarak etrafa dağılırlar. Rüzgar onları her yere taşır. Sporların düştüğü toprak yetişmelerine uygunsa her biri miselyum verir. Gerçekte miselyum, uzamış biçimde ve açık renkte sayısız iplikçiklerden oluşmuştur.

Mantar, bu maddeleri çoğunlukla yaprak ve yavaş yavaş çürümekte olan bitkilerin hafif yapılı ve delikçiklerle dolu gövdelerinde bulur. İşte bunlar mantara ge renkli besini sağlar.

Yenilebilen veya zehirli bütün mantarlar böyle beslendiği gibi canlı hayvan ve bitkilerin vücudunda asalak olarak yaşayan mantarlar da vardır. Bir gezintiye çıktığınız zaman üzeri iri kabarcıklar, şekil bozuklukları veya çürüklerle dolu bir ağaca rastlayabilirsiniz: İşte bu genellikle asalak bir mantardan ileri gelmiştir.

MANTAR BİTKİ MİDİR?

MANTARLAR NEREDE YAŞAR

Mantar biraz garipçe bir bitkidir. Bir mantarın gelişme devresi: Düşen sporlardan oluşan açık renkteki hifler toprağın içinde dallanıp budaklanırlar, zamanı gelince de, genel olarak mantar dediğimiz meyvalı cismin yüzeyinde belirirler.

Sporlar levhacıklara bağlı saplarla desteklenmiştir.

Sonbaharda yağmurlar orman toprağını ıslatıp, güneş de bunları buharlaştırınca mantarın gelişmesi için gerekli rutubet sağlanmış olur. İşte o zaman onlara kolaylıkla rastlayabilirsiniz.

MANTARLARIN FAYDALARI VE ZARARLARI

Hemen hemen mantar yemeyenimiz pek yoktur. Hatta pek çoğumuz kırlara, ormanlara mantar toplamaya çıkmışızdır. Ve yine gazetelerde —ki çoğu ağır olmak üzere— mantardan zehirlenme olaylarını okuruz. Bazı kimseler yenilebilen mantarları zehirlilerden ayırt etmesini bildiklerini iddia ederler. Evet zehirli mantarı tanımanın birçok yolları vardır: Gümüşü karartır, maydanoza ve sarmısağa siyah bir renk verir, salyangozlar onları yemezler vs. Ama bunlar yine de pek güven verici çareler değildir.

Her bakımdan emin olabilmek için mantarları tanımayı öğrenmek ve her birinin özelliğini ayrı ayrı bilmek zorundayız. Bu sayfalara basılı iki tabloda yenilebilen ve zehirli mantarların fotoğraflarını karşılıklı olarak veriyoruz.

BÜTÜN MANTARLAR AYNI FAMİLYADANDIR

Mantarların bir çeşiti de küflerdir. Küflerin uçuşan sporları konserve ve marmelatlarımızın içinde besleyici bir alana rastlayınca miselyumlarını orada geliştirirler. Bir zaman sonra ya topluiğne başı gibi hücrelerden ya da uzanmış ve dallanıp budaklanmış iplikçiklerden oluşan mey vali cisimlerini ortaya çıkarırlar. Bunlar olgunlaşınca açılır ve sporları dışarı bırakırlar. Birçok küf gerçekte yararlıdır.

Ama bunların en ilginci penisillum denilen ekmek küfüdür. Buna benzer bir türünden elde edilen penisilin, mikropların doğurduğu hastalıkların tedavi edilip iyileştirilmesinde büyük başarılar sağlar.

Bira ve ekmek yapımında kullanılan mayalar da hif görünüşünde olmayıp tek tek ya da grup halinde aralıklı hücrelerden oluşmuş basit mantarlardır.

ZEHİRSİZ ŞAPKALI MANTARLAR

a)        Taş mantarı (boletus edulis),

b)        çayır mantarı (pratella campestris),

c)         altın mantarı (amanita caesarea),

d)        kömür mantarı (russulacynoxantha).

ZEHİRLİ ŞAPKALI MANTARLAR

a)        İlkbahar mantarı (amanita verna),

b)        sinek mantarı (amanitamuscaria),

c)         yeşil mantar (amanita phalloides),

d)        kırmızı şeytan mantarı (boletus satanas).

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.