Site Rengi

DOLAR 5,6914
EURO 6,2874
ALTIN 275,2
BIST 100.471
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 23°C
Sağanak Yağışlı

Köpeklerin Özellikleri: Beslenmeleri, Üremeleri, Yararları Nelerdir?

Köpeklerin Özellikleri: Beslenmeleri, Üremeleri, Yararları Nelerdir?
29.04.2019
131
A+
A-

KÖPEK NEDİR?

1 — İnsan vücudunun eklemlerini köpeğinkiyle karşılaştırın. İnsan, ayağının hangi kısmıyla yere basar? Köpeğinki nasıldır?

2 — Köpeğin parmak uçlarına basarak yürümesi onun koşu sırasındaki hızını et-kiler mi? (Ayağınızın koşarken ne durumda olduğunu düşünün).

3 — Köpeğin ayağını kaldırarak yere bastığı kısmı inceleyin; ne görüyorsunuz? Tırnaklarının nasıl olduğuna bakın.

4 — Çok sıcak havalarda veya uzun bir koşudan sonra köpeğinizi inceleyin: Neden dili dışarıda solumaktadır?

5 — Köpeğinize bir kemik verin ve onu nasıl kemirdiğini inceleyin: Altçene kemiği hangi hareketleri yapmaktadır?

KÖPEKLERİ TANIYALIM

Evlerimizin sadık bekçisi köpeğin uzun fakat vücuduna göre küçük bir kafası, canlı ve zeki gözleri vardır. Koku alma ve işitme duyuları çok gelişmiştir.

Köpekler, bizim işitemeyeceğimiz ve ses ötesi olarak adlandırılan sesleri bile duyarlar. Poliste ve orduda köpeğin bu özelliğinden yararlanmak için özel düdükler imal edilmiştir. Bu düdükle çıkarılan sesleri insanların duyamamasına karşılık özel surette yetiştirilmiş köpekler rahatça duyarlar.

Köpeğin cinslerine göre değişen dik, yarı düşük ve düşük olabilen kulaklar külah şeklinde ve küçük bir sesi alabilecek özel bir biçimdedirler.

Dostumuz köpeğin hamleye hazır yay gibi bir bedeni vardır. Tipik bir koşucudur. Pençeleri kuvvetli ve kaslıdır. Ön ayaklarında beş, arka ayaklarında ise dört parmak vardır. Parmaklarının uçlarında, yere basmaktan kütleşmiş tırnaklar bulunur.

Köpek, parmaklarının uçlarına basarak yürür. Bu nedenle kediler gibi parmaklarına basarak yürüyen hayvanlar sınıfındandır. Ancak yürüyüşü kedigillerinki gibi sessiz değildir. Bu da tırnaklarının geriye çekilebilir olmamasından ileri gelir.

Köpekler, çok az sayıda ter bezlerine sahiptirler. Bu nedenle terleme işlemini ağız ve ciğer yüzeyinde bulunan sıvı tabakasını buharlaştırmak yoluyla yerine getirirler. Böylece çök sıcakta veya koştuktan sonra köpeklerin neden ağızlarını açık ve dillerini sarkık tuttuklarını öğrenmiş oluyoruz.

KÖPEKLERİN BULUNDUKLARI YERLER

Evcilleşme yönünden sahip olduğu büyük yetenek onu yaşantımızda hemen hemen vazgeçilmez bir unsur haline getirmiştir. Bu nedenle köpeğe her yerde rastlayabiliriz. Çeşitli iklim koşullarına göstermiş olduğu dayanıklılıktan ötürü ona kutuptan ekvatora kadar her bölgede rastlamak mümkündür.

KÖPEKLERİN BESLENMELERİ

Bir köpeğin ağız yapısı dikkatle incelenirse (Bundan sonraki sayfadaki resimden yararlanabilirsiniz): Etçil hayvanların tipik diş yapısına sahip olduğunu görürüz: Kesici dişleri çok keskindir. Köpek dişleri olarak isimlendirilen aynı zamanda iri diş olarak da adlandırılan bu dişler çok gelişmiş olup sivri, kuvvetli ve yay gibi eğridirler; genellikle kemikleri bunlarla kırarlar. Azı dişleri de sivridir. Azı dişlerinden dördü diğerlerine göre daha çok gelişmiş olup canavar dişleri, yırtıcı dişler olarak da bilinirler. Dişleri tam 42 tanedir. Diş sayısı çok olduğundan çene kemikleri de uzundur. Geçmişte etçil olmasına rağmen köpek, günümüzde et, sebze ve kemik yiyen bir hayvandır. Ancak bu durum köpeği pek memnun etmemekte ve et yiyip kemik kemirmek özelliğine sahip ağzıyla çiğnemeyi başaramamaktadır. Bu nedenle çiğneyemediği besinleri sindirici öz sular salgılayan midesiyle hazmeder. Bu durumundan ötürü köpeğe belirli saatlerde yemek verilmelidir.

KÖPEKLERİN ÜREMELERİ

Köpek yılda iki defa yavrular. Doğduklarında gözleri kapalı ve çok zayıf olan eniklerin (yavrular) gözleri ancak bir hafta sonra açılır; yirmi gün kadar sonra da yürüme yeteneğine kavuşurlar. Doğumdan sonra anne, yavrularını ortalama bir buçuk ay kadar sütüyle yani emzirerek besler. Köpekler her defasında 4-6 yavru doğururlar.

Yaşama süreleri ortalama 10-14 yıldır. Bununla beraber az da olsa 20 yıl yaşayanları görülmüştür.

KÖPEKLERİN YARARLARI VE ZARARLARI

İlkçağlardan beri evcilleştirilen köpek kendisine gösterilen sevginin ve verilen yemeğin karşılığını hizmetleriyle daima ödemiştir.

Köpeğin sahip olduğu nitelikler güzel bir araştırma konusu olabilir. Köpeğe verilen belirli görevler ve bunları yapabilmesi için gerekli eğitim süreleri araştırmanızın temelini teşkil edebilir.

Sürüyü korumakla görevli çoban köpeğiyle polise suçluları takip ve yakalamada yardımcı olan polis köpeğinin yetiştirilmesi süreleri aynı değildir. Polis köpeği için oldukça uzun süren bir eğitim gereklidir. Kör olan sahibini büyük kentin tehlikelerinden koruyacak veya karda yollarını kaybetmiş yolcuları kurtaracak olan bir köpeği eğitmek ise yorucu ve ihtisas isteyen bir sabır işidir.

KÖPEK, İNSANA DOSTTUR

İnsan, köpeği çeşitli görevler için eğitmeyi başarmıştır.

Senbernar ve Ternöv köpekleri kurtarma işlerinde ihtisas yapmışlardır. Bunlardan birincisi kar ve buzlar arasında diğeriyse suda insan kurtarmaktadır. Avcılıkta kullanılan tazı, zağar, terriye (avları inlerinden çıkaran bir cins zağar) ve kopoy; köpek türleri arasında en tanınmış olanlanndandırlar. Yine avcılık için yetiştirilmiş olan puanter ve setter ise ferma köpeği olarak avını bulunca hayvanın çok yakınlarında hiç kıpırdamadan durur.

İnsanoğlunun eskiçağlardan beri mülkiyeti koruma görevini köpeğe vermesinin nedeni onda bu yetenekleri görmesinden ileri gelmiştir.

Fino, üstün zekası ve uysallığıyla tanınır. Müşfik ve eğlendirici Malta köpeği ise yumuşacık tüyleriyle bir yün topağına benzetilebilir. Kurt köpeği ise üstün bir zekaya sahiptir. Ancak hürriyetine çok düşkün olduğundan bağlı tutulursa sadakatinden çok şey kaybeder, isyankar olur.

KÖPEKLERİN BENZERLERİ

Tilki, kurt, kır kurdu, çakal, çöl tilkisi, kutup tilkisi, tanuki, dingo ve karsakta; köpeklerde olduğu gibi şu özellikler bulunur:

— Etçil hayvanların diş yapısı.

— İçeri çekilemeyen tırnaklı, koşuya elverişli, adaleli ayaklar.

— Çok gelişmiş koku alma ve duyu organları.

Kurt, sürüler halinde Avrupa ve Asya’da yaşar. Memleketimizin karlı ve dağlık bölgelerinde ve bilhassa doğuda bulunur. Küçük kemiricileri yiyerek beslenirler. Aç kaldıkları zaman sürülere ve hatta insanlara bile saldırırlar. Çok dayanıklı, saldırgan, direşken ve evcilleşmeyen bir hayvandır.

Tilki, Avustralya hariç bütün kıtalarda bulunur ve ağaçlık bölgeleri sever. Orta boydaki kemiricileri yiyerek beslenir. Bunlar bulamadığı zaman büyük bir ustalıkla avladığı balıkları yer. Çok sabırlı, ihtiyatlı ve bilindiği gibi kurnazdır. Tilki, kıymetli olan kürkünden yararlanılmak için yetiştirilir.

Çakal, Kuzey Afrika, Güney Avrupa ve Asya’da yaşar. Her çeşit ölü veya canlı hayvanı yiyerek beslenir. Çok kurnaz olup en tehlikeli kapanlardan bile kaçmayı başarır. Çürüyen hayvan leşlerini yediğinden ve böylece ormanları bu birikintilerden temizlediğinden bu hayvana yararlı demek doğru olur. Evcilleştirilebilir.

Kır kurdu, Amerika’da çok yaygındır. Eşeleme yoluyla kendi yaptığı veya başka etçillerin terk ettikleri in veya benzeri yerlerde yaşar. Gruplar halinde dolaşır, leşleri bitkileri omurgalıları ve hatta böcekleri yiyerek beslenirler, çok zekidirler. Evcilleştirilebilirler.

Dingo, yalnız Avustralya’da bulunur. Köpeğin başıboş bırakılması halinde nasıl vahşileşebileceğine canlı bir örnektir. Çok yırtıcı olup koyun ve diğer küçük hayvanları parçalayarak beslenir.

Çöl tilkisi sahra çöllerinin tanınmış bir hayvanıdır. Özellikle çöl farelerini ve küçük boydaki hayvanları yiyerek yaşayan çöl tilkisinin boyu 60 santimdir. Kürkünün rengi çöl kumununkine o kadar yakındır ki hareketsiz dururken varlığının farkına varmak bazen imkansızdır. Kurnaz ve çok süratlidir. Evcilleştirilebilir.

GÖZDEN GEÇİRME VE BİLGİYİ KONTROL

1             — Karakteristik yönlerini belirterek; köpeğin nerelerde bulunduğundan, nasıl beslendiğinden ve nasıl doğduğundan ve ne gibi yararları olduğundan söz edin. Hangi hayvanlar köpeğe benzerler?

2             — Köpekte en gelişmiş duyular hangileridir?

3             — Köpeklerin koştuktan sonra veya çok sıcakta dilleri neden sarkıktır?

4             — Hangi köpek cinslerinin kurtarıcılık ve hangilerinin bekçilik yaptıklarını söyleyiniz.

5             — Tilki faydalı mı, yoksa zararlı mıdır? Neden?

GÖZLEMLER (*) ARAŞTIRMALAR (**) PRATİK DENEYLER (***)

1             (*) Köpeğin pençesini kaldırarak yere bastığı kısmı bastırarak ezmeye çalışın. Gözleminiz ne olacaktır?

2             (*) Köpek ve aynı familyadan olan öbür hayvanların kar ve çamurda bıraktıkları izlere bakarak bunları defterinize çiziniz.

3             (**) Polis ve körlere yol gösteren köpeklerin nasıl yetiştirildiklerini soruşturarak öğrenin.

4             (***) Köpek için en büyük hastalık hangisidir ve bunun en güvenilir ilacı nedir?

5             (***) Herhangi bir köpeğin morfolojik (dış yapı görünüşü) ve psikolojik yönlerini gözleyin ve koku alma hassasını inceleyin.

Uyarı: Herhangi bir hayvanın belirli özelliklerini araştırmak için en güvenilir ve yararlı yol canlı bir örneğin izlenimidir. Köpeğin incelenmesi için onu belirli cinslere ayırarak (çünkü yaklaşık olarak 300 kadar köpek cinsi vardır) oldukça büyük bir gruba hitap edecek listeler hazırlamak mümkündür.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.