Site Rengi

DOLAR 5,6914
EURO 6,2874
ALTIN 275,2
BIST 100.471
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 23°C
Sağanak Yağışlı

Kedilerin Özellikleri: Beslenmesi, Üremesi ve Yararları Nelerdir?

Kedilerin Özellikleri: Beslenmesi, Üremesi ve Yararları Nelerdir?
29.04.2019
148
A+
A-

KEDİ

1 — Kedinin gözlerini bir aydınlıkta bir de karanlıkta inceleyin, gözbebekleri nasıl bir değişime uğramıştır?

2 — Kedinin pençesini kaldırın ve tırnaklarıyla yastıkçıklarına bakın. Acaba bunlar köpeğinkiyle aynı mıdır?

3 — Köpeğinkine oranla daha uzun tırnakları olmasına rağmen kedinin yürüyüşü neden daha sessizdir?

4 — Kedinin üst dudaklarında ve gözlerinin çevresinde bulunan kıllar süs için midir, yoksa bu kılların bir görevleri var mıdır?

5 — Ön ve arka ayaklarının uzunluklarını karşılaştırın ve izleniminizi açıklayın.

KEDİLERİ BİRLİKTE TANIYALIM

Zarif ve ahenkli görünüşlü kedinin zıplama yeteneği çok fazladır. Fareleri avlamakta büyük hüner sahibidir. Fareleri yakalaması onu besleyenlere hizmet için değildir. Kedi, avlanma zevkine varmak için bu işi yapar.

Evinizdeki veya diğer bir kediyi elinize alıp, okşayarak dikkatlice inceleyin, ilk izleniminiz kedinin yumuşaklığı olacaktır.

Kediyi incelemeye devam ederek vücudunun her bölümündeki özelliklere değinelim:

Önce kedinin küçük ve yuvarlak başını ele alalım. Sivri kulaklarının en hafif sesleri bile duymaya hazır olduklarını görürüz.

Büyük ve yuvarlak gözlerinin karanlıkta fosforluymuş gibi ışıldamasının nedeni, gözünün içinde bulunan ve ışığı ayna gibi yansıtıcı özelliği olan bir tabakadır. Karanlıkta çok iyi görebilen kedinin gözbebekleri fazla ışıkta daralarak küçülme az ışıkta büyüyebilme yeteneğine sahiptir.

Gözlerinin çevresinde ve üst dudağının iki yanındaki ince ve uzun sert bıyıklarının titreşimiyse karanlıkta kediye çok yararlı olmakta ve göremediklerini duyurmaktadır.

KEDİ GİBİ DÖRT AYAK ÜZERİNE DÜŞMEK

Bu deyimi hepiniz bilirsiniz. Kediyi şöyle 50 santim kadar yükseklikten ve istediğiniz bir pozisyonda yere bırakın. Kedi daima dört ayağının üzerine bir yumuşaklıkta düşecektir.

Ön ayaklarından daha uzun olan arka ayaklar küçücük kediye üstün bir zıplama ve atlama yeteneği vermektedir. Büyük hareket serbestisini de çok esnek olan omurgası yoluyla elde eder.

Kediyi yere bırakarak yürütün: Akıcı ve hafif yürüyüşü dikkatinizi çekecektir.

Bu sessizliği dört pençesinin altında bulunan yastıkçıklar sağlamaktadır. Böylece kedi hiç gürültü etmeden yürüyebilmektedir.

KEDİLERİN BULUNDUKLARI YERLER

Evcil kedi hemen hemen her yerde bulunur. Yabanî kediye ise Asya ve Afrika’da rastlanır.

KEDİLERİN BESLENMESİ

Evcilleştirilmiş bile olsa kedi, etçiller sınıfındandır. Ancak yüzyıllardan beri in-sanların yanında yaşadığından alıştırılırsa yemek artıklarını da yiyebilir.

Ağzını açarak dişlerinin özelliklerini inceleyin: Altısı üst, altısı altçenede olmak üzere 12 tane kesici dişi vardır. Uzun ve sivri olan bu kesici dişler keskindir.

Alt ve üstçenede, sağlı sollu olmak üzere birer tane köpek dişi vardır. Geride ise üstçenede 8, altçenede 6 tane olmak üzere azı dişleri vardır. Bunların taçları girintili çıkıntılıdır. Çenenin en gerisindeki azılar, diğerlerinden daha büyük ve kuvvetlidirler. Birbirleri üzerine makas gibi kenetlenmiş olan ve etleri parçalamaya yarayan dişlere büyük azı dendiği gibi yırtıcı dişler de denmektedir.

Kedinin dili, uçlan geriye doğru kıvrık, boynuzsu çıkıntılarla örtülüdür. Çiğneme işlerinde dişlere yardım ettiği gibi hayvanın su içmesine ve tüylerini yalayıp temizlemesine de imkan vermektedir.

Bağırsağı fazla uzun olmayıp takriben vücudunun dört katı kadardır. Bu, etçil hayvanlarda görülen ortak bir özelliktir.

KEDİLERİN ÜREMESİ

Kedi, ilkbaharda ve sonbaharda olmak üzere iki defa yavrular. Üç ila altı yavruyu kör ve sağır olarak dünyaya getirir. Aynı zamanda dişsiz de olan bu kedicikler anne sütü emerek beslenirler ve anaları tarafından büyük bir şefkatle bakılırlar.

Doğduktan on gün sonra görmeye başlayan yavruların ilk dişleri (süt dişleri) bir buçuk ay sonra çıkar. Bunlar yirmi altı tanedir.

KEDİLERİN YARARLARI VE ZARARLARI

Bu sevimli yaratıkların yararlı mı, yoksa zararlı mı oldukları sorulduğunda, akla gelen ilk cevap fareleri avlamaları nedeniyle yararlı olduklarıdır. Çok kurnaz bir fare avcısı olan kedi, Romalılar çağından beri bu görevi yükümlenmiştir.

Kedinin evcilleştirilmesi köpeğinkine oranla daha yenidir. Köpeğin en eski çağlarda bile insan yaşantısına girmiş olduğunu mağara duvarlarındaki grafit (taş üzerine resim) lerden anlarız.

KEDİLERİN BENZERLERİ

Benekli sırtlan, Afrika kıtasının hemen her yerinde bulunur. Step ve ormanlıktaki makileri sever. Ön ayakları arkalarına oranla daha uzun olduklarından acayip bir yürüyüş şekli vardır. Sırtlan daha çok geceleri dolaşır. Koku alma duyusu çok kuvvetli olduğundan besinini kolay bulur.

Aslan, Afrika ve Asya ormanlarında yaşar. Aç olmadıkça insana saldırmaz.

Leopar (veya panter) kedigiller ailesinin en yaygın olanıdır: Asya, Afrika, Seylan ve Sonda adalarında bulunur. Küçük boydaki hayvanları avlar.

Kaplan sessiz, kurnaz ve çeviktir. Bazı hâllerde insan için çok tehlikeli olur.

Vaşak Avrupa’da bulunan en büyük kedigillerdendir. Çeşitli türleri Asya, Afrika ve Kuzey Amerika’da bulunur. Çok çevik olup pek keskin bir görüşe sahiptir.

Aslan, kaplan, leopar ve vaşak da kedi gibi kedigiller ailesindendirler ve şu ortak özellikleri vardır:

— Etçil ( etoburdurlar ve parmak uçlarına basarak yürürler.)

— Çekilip büzülebilen tırnakları vardır. Köpek ve kediyi incelerken ETÇİL’leri tanımış olduk.

Özelliklerini bir daha özetleyelim:

— Genellikle etle beslenirler.

— Tam bir diş serisine sahiptirler.

— Parmak uçlarına basarak (kedi ve köpek) veya tabanlarına basarak (ayı) yürürler.

— Çok gelişmiş olan tırnaklarını kedigiller içeriye çekebilirler.

— Kasları kuvvetli, vücutları çeviktir.

— Genellikle saldırgandırlar.

Köpekgiller ve kedigiller familyalarından ayrı olarak diğer beş familya şu şekilde sıralanır.-

— Sırtlangiller : (Sırtlan, benekli sırtlan, boz sırtlan).

— Ayıgiller: (Tibet ayısı, dudaklı ayı, boz ayı, kutup ayısı ve diğerleri).

Küçük-ayıgiller: (Panda, koati, prokyon).

— Sansargiller: (Gelincik, kakum, samur, vizon, porsuk, kokarca…).

— Misk-kedisigiller: (Firavun faresi, je- net, kara palmiye, misk kedisi, fussa).

Küçük-ayıgillerden prokyon, oldukça ilginç bir hayvandır. Daha çok «yıkayıcı ayıcık» olarak anılır ve her bulduğunu yıkamasıyla tanınır. Her ne kadar «çalmak» huyundan vaz geçirilmiyorsa da bu mağrur hayvan kolayca evcilleştirilmektedir.

Bir zamanlar Avrupa’da çak bol olan boz ayı cinsi ne yazık ki insafsızca avlananlar yüzünden çok az bulunur bir nesil haline gelmiştir. Ayak tabanlarına basarak yürürler. Beşik gibi sallanarak yürümesi kendine has bir özelliğidir. Bu hayvanın bütün derdi ve eylemi doymak bilmeyen midesini doldurmak için çok besin sağlamaktır.

Kakum, küçük bir etçil olup Avrupa, Asya ve Amerika’da yaygın halde bulunur. Kuyruğuyla birlikte boyunun uzunluğu 35 santime ulaşır. Yazın esmer-kırmızı olan rengi kışın aklaşır yalnız kuyruğunun ucu daima kara kalır. Kürkçülük alanında düşük değer taşır. Çok canlı ve çeviktir.

Dev panda, rengi nedeniyle oldukça tuhaf görünüşlüdür: İki renkli olan postu çoğunlukla siyah ve beyazdır. Boyu bir buçuk metreye ulaşırken ağırlığı da 160 kiloyu bulur. Tibet’in üst kısımlarında rastlanır. Otçullaşmıştır. Bambu tohumları ve köklerle beslenir.

Su samuru, suda daha çeviktir. Yüzücü memelilerin bütün özelliklerine sahiptir: Yassılaşmış bir kuyruk, uzamış bir kafa, parmaklar arasında ve su geçirmez kürkü.

GÖZDEN GEÇİRME VE BİLGİYİ KONTROL

1             — Kedinin özelliklerine değine ek nerede bulunduğunu, nasıl beslenip nasıl ürediğini anlatın. Faydalı olup olmadığını söyleyin. Benzerlerini sayın.

2             — Kedi yürüyüşünün sessiz olma nedenini açıklayın.

3             — Kedinin büyük azı dişlerinin ağzının neresinde bulunduklarını belirtin. Bunlar ne işe yararlar?

4             — Etçillerin özelliklerini açıklayın ve hangi familyalara ayrıldıklarını sıralayın.

GÖZLEMLER (*) ARAŞTIRMALAR (**) PRATİK DENEYLER (”*)

1             (**) Çok rastlanılan kedi hastalıkları arasında bir araştırma yapın. Bunlar insanlara geçici midir?

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.