Site Rengi

DOLAR 5,7276
EURO 6,3372
ALTIN 268,7
BIST 106.869
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 22°C
Parçalı Bulutlu

İneklerin Özellikleri: Beslenmesi, Üremesi ve Faydaları Nelerdir?

İneklerin Özellikleri: Beslenmesi, Üremesi ve Faydaları Nelerdir?
30.04.2019
199
A+
A-

Bu konumuzda hepinizin de yakından tanıdığı evcil hayvanlardan ineği inceleyeceğiz. İri gözleri, hepimizi besleyen sütü ile insanlara hizmet eden bu hayvanın görme duyusu çok kuvvetli değildir, fakat buna oranla duyarlı bir hayvandır.

Kaba ve ağır olan gövdesi, kısa ve cinsine göre değişik renklerde tüylerle örtülüdür. Bu iri gövdesi dört bacak üzerine oturmuştur. Bacakları gövdesine oranla kısadır. Bu türden olan hayvanlar gibi koşabilir, fakat bir boğa kadar süratli değildir.

Daha çok sulak, batak ve çamurlu çayırlarda dolaşan ineklerin ayakları, gezdikleri yerlere uygun olarak genişlemiş bir kısımla önde ikiye bölünmüş iki parmaktan meydana gelmiştir. Bu iki parça yere bastığı zaman dayanma ve yürümeyi kolaylaştırır. Bu parçalar üzerinde iki tırnak vardır. Bu tip tırnaklara toynak denir. İnek ve öküz grubuna giren hayvanlar parmak uçlarıyla yürürler. Bundan dolayı da toynaklılar (ungulata) sınıfındandırlar.

İneğin boynuzları alın kemiği çıkıntısı üzerine geçmiştir. İçleri boştur. Boynuzlar kırılınca veya kesilince yerlerine yenileri gelmez. Bu tip boynuzlulara, boş boynuzlular denir. Diğer geviş getiren hayvanlardan geyik ise daha iri ve kuvvetli boynuzlara sahiptir ve boynuzların içleri doludur. Bu tür boynuzlulara da dolu boynuzlular denir. Bu boynuzlar her sene düşer ve tekrar tamamen yenilenir.

İNEKLERİN BULUNDUĞU YERLER

İnekler dünyanın her tarafında, her türlü iklim şartlan altında yaşarlar. İlkel devirlerde ve hatta bugün dünyanın bazı ülkelerinde inek; at veya katırın yerini alan, tarla süren ve yegane taşıt vasıtası olarak kullanılan bir hayvandır.

Bugün ileri ülkelerde son sistem ahırlarda, sinek ve pisliklerden uzak, ayrı ayrı bölümlerde önlerinde temiz suları ve yiyecekleri ile yetiştirilen inekler, gerçekten insanlara çok faydalı olan hayvanlardır.

İNEKLERİN BESLENMESİ

İnek ot yiyen bir hayvandır. Bunun yanı sıra kurumuş ot, saman, pancar yaprakları ve yeşil otları çok sever.

Üstçenesinde köpekdişleri bulunmayıp, bunların yerine boynuzsu bir maddeden yapılmış çıkıntılar göze çarpar. Azı dişleri oldukça iridir. Üst ve alt yarı çenelerde 6’şar tane olmak üzere 24 tane dişi vardır. Bu dişler değirmen taşı gibi bitkiyi öğütür. İnek, ağzında küme edip çiğnemeden yuttuğu otları depo eder, daha çok ot depo etmek için acele acele çiğnemeden yuttuğu bu otları, daha rahat ve emin bir yerde hazmetmeye başlar. Bu şekilde beslenmeye de geviş getirme denir.

İneklerin mideleri diğer hayvanlara nispetle farklıdır. Dört gözlü olan mideleri işkembe, börkenek, (yuvalı mide),kırkbayır, şirden gibi bölümlerden meydana gelir.

İşkembe: İnek, yuttuğu besinleri büyük bir torbaya benzeyen bu kısımda biriktirir. Besinler burada ıslanıp yumuşayarak sindirime hazırlanır.

Börkenek (yuvalı mide): İşkembeden gelen besinleri gevişe hazırlayan bu bölge, küçük ve içi arı peteği gibi bölmelerden meydana gelmiştir.

Kırkbayır: Yapraklı ve yassı bir yapıda olup, hazır çiğnenmiş besinleri sıkıp, suyunu işkembeye geri gönderen kısımdır.

Şirden: Asıl sindirilme işlemi burada meydana gelir. İnekler yuttukları otları işkembede depo edip, daha sonra ahırlarda dinlenmeye çekilirler. Bu sırada işkembedeki besinler yumuşar, mayalanır ve ikinci kısma yani börkeneğe geçer. İçi an peteğine benzeyen bu kısımda ufak parçalara ayrıldıktan sonra tekrar yemek borusundan ağıza döner. İnek bu besinleri iri ve kuvvetli azıdişleriyle öğütür. Bu öğütülme olayına geviş getirme denir.

İneğin bağırsakları insanın ve diğer hayvanınkilere nispetle daha uzundur. 40 metre boyunda olan bu (bağırsaklar) sayesinde sindirim daha kolay olur.

İNEKLERİN ÜREMESİ

İnek bir memeli hayvandır. O da diğer bütün memeli hayvanlar gibi doğurarak çoğalır. Yılda bir yavru yapar. Buna buzağı denir. İnek bu yavruya takriben 6 ay süt verir, küçük buzağı doğumundan bir, iki saat sonra kendi kendine ayakta durabilir. 4 sene içinde tamamen gelişen buzağıya dişiyse düve, erkekse tosun veya dana denir. İnek 25 yıl kadar yaşar.

İNEKLERİN FAYDALARI VE ZARARLARI

Hemen hemen evcil hayvanların en değerlisi sayabileceğimiz bu hayvanın; etinden, sütünden, taşıma güçlerinden, derisinden, kemiğinden (tutkal yapılır), boynuzundan (tarak ve bıçak sapları yapılır, bağırsaklarından, gübresinden faydalanırız.

Orta Asya’dan Alp Dağları’na kadar yayılan bu hayvan, bulunduğu bölge için ö nemli bir zenginlik kaynağıdır.

İNEKLERİN BENZERLERİ

Boynuzlugiller diye sınıflandırabileceğimiz hayvanlar Keçi, ceylan, yaban geyiği, kamoş, manda. Bu hayvanların boynuzlarının içleri boştur.

Ceylan; daha çok Afrika’da yaşar. Vücut yapısının ince oluşu çevikliğini ve süratini arttırır. Bunun yanı sıra çok duyarlı olması sayesinde vahşi hayvanlardan kolayca kaçabilir. Ehlileştirilebilen bir hayvandır.

İtalya, Roma ve güney bölgelerde yaşayan bir manda. Sulak tarlalarda rastlanan, çok uysal ve çalışkan bir hayvandır. Oldukça bol ve yağlı olan sütü peynir yapımına çok elverişlidir.

Yabangeyiği; İtalya Alp’lerinde yaşayan bir hayvandır. Diğer benzerlerine oranla kafileler halinde yaşarlar. İlkbaharda, yeşil ve taze otlar bulmak amacıyla dağların eteklerine inerler. Kayalıklar üzerinde bile çok çevik hareket edebilen bu hayvanların gerek dişisi ve gerekse erkeği, aşağıları boğumlu, üst kısımları düz boynuzlara sahiptir.

Kamoş; Avrupa dağlarında yaşayan bir hayvandır. Yaban geyiği kadar çevik değilse bile atlama yeteneği çok olan bir hayvandır. Hayvanat bahçelerinde çok rastlanır.

İneği incelerken GEVİŞGETİRENLER’i de tanımış olduk.

— Özelliklerini bir daha gözden geçirelim.

— Sadece ot yiyen (otçul) hayvanlardır.

— Mideleri; işkembe, börkenek, kırkbayır, şirden olmak üzere dört kısımdan meydana gelmiştir.

— Ayakları iki kısma ayrılır. Bu parmaklara toynak denir.

— Boynuzlugiller sınıfına girerler (inek, manda, koyun, keçi, kamoş, yaban geyiği, zürafa) veya boynuzsuz olanlar (lama, hörgüçlü deve, deve).

Lama: Çok kolay ehlileştirilebilen bu hayvanın tüyü ve bundan elde edilen yün çok kıymetlidir.

Zürafa: Bacak ve boyun kısmı çok uzundur. Gerek dişisi, gerekse erkeğinin boynuzları küçük ve kısadır. Boyu 5 metreye varabilir. Daha ziyade akasya yapraklarıyla beslenen bu hayvan Afrika’da sürüler halinde yaşar. Resimde de gördüğünüz gibi, su içebilmesi için ön ayaklarını alabildiğine açması gerekir. Önce bir taraftaki ayakları sonra diğer taraftakileri hareket ettirerek yürür.

Çok iyi tanıdığımız geyik: Erkekleri oldukça iri boynuzlara sahiptir. Bunları daha ziyade dişi geyiği elde etmek için yaptığı kavgada kullanır.

Hörgüçlü deve: Üzerindeki hörgüç, bir yağ kesesidir. Ayaklarının aşağı doğru genişlemesi sayesinde kumluk sahalarda rahatlıkla yürür. Susuzluğa çok dayanıklıdır.

Karaca: Avcıların acımadan avladıkları bu güzel hayvanın nesli hâlâ tükenmemiştir.

Okapi: İlkel zürafa olarak da mütalaa edilebilir. Afrika’da yaşar. Aşağıdaki resimde ise katır geyik (Virjinya geyiği) Kuzey Amerika’da yaşar.

Rengeyiği: Sert fakat çok tüylüdür. Kuzey Avrupa’da yaşar. Avcıların dikkatini fazlasıyla çeken bu hayvanın sütü de kıymetlidir.

GÖZDEN GEÇİRME VE BİLGİYİ KONTROL

1          — İneğin özelliklerini anlatın. Nerelerde yaşar? Nasıl beslenir? Nasıl ürer?

Fayda ve zararları nelerdir?

2          — İneğin diş yapısını inceleyin. Hangi dişleri eksiktir? Otları nasıl koparır?

3          — Geviş getirenlerin asıl midesi hangisidir?

4          — Geviş getirmenin sebebi nedir?

5          — Niçin ineğin bağırsakları çok uzundur? Beslenmeyi göz önünde tutarak, diğer çalıştığınız hayvanların bağırsaklarıyla karşılaştırma yapınız.

6          — İneğin boynuzları nasıldır? Hangi hayvanların boynuzları bu türdendir.

7          — İneğe benzer hayvanlar hangileridir. Ortak özellikleri nelerdir?

8          — Geviş getiren hayvanların özellikleri nelerdir?

9          — Hörgüçlü devenin hörgüçü ne işe yarar? Hararet ve susuzluğa nasıl dayanır?

10       — Kamoş ve yaban geyiği nerelerde yaşar? Bugün niçin bu hayvanlar dikkatle korunur. Hangi özellikler bu hayvanları birbirlerinden ayırır?

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.