Site Rengi

DOLAR 5,8085
EURO 6,4248
ALTIN 272,7
BIST 108.786
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 12°C
Az Bulutlu

Eğrelti Otunun Özellikleri: Nedir, Üremesi, Nasıl Ürer ve Faydaları

Eğrelti Otunun Özellikleri: Nedir, Üremesi, Nasıl Ürer ve Faydaları
02.05.2019
532
A+
A-

EĞRELTİ OTU NEDİR

TARİHİNE BİR GÖZ ATALIM

Üç yüz milyon yıl önce yaşamış olsaydınız, çevrenizde boşuna çiçek ve meyve arardınız ve arkadaşlarınıza en fazla, eğrelti otlarının gölgesindeki ormanda bir gezinti sunabilirdiniz.

Bu durum bugün için size garip görünür ama o zamanlar eğreltiotları uçsuz bucaksız ormanları oluşturan dev yapılı ağaçlardı. Onların olağanüstü gelişmelerinin geçmiş zamanlarda hüküm süren sıcak nemli iklimden ileri geldiği sanılır. Günümüzde buna benzer bir şey de tropikal ormanlarda oluşmaktadır: Seylan adasında yetişen bir eğrelti otu ağacı, ağaç şeklini almış bir eğrelti otunun soyları tükenmiş atalarını hatırlatır. Dünya bitkilerinin örneklerini taşıyan kocaman «botanik bahçelerinde» dahi böylelerine rastlamak imkansızdır. Acaba bu kocaman ağaçlar nasıl kaybolmuş, hangi olaylar onları bugünkü ufacık kalıba sokmuştur? Dünya tarihinde çok önemli tufanlar, depremler yeryüzünü temelinden değiştirmiş, ağaçları kocaman toprak ve kum tabakaları altına gömmüşlerdir. Sonunda havanın oksijenden yoksun kalan dev bitkiler «kömür haline» dönüşmüşlerdir. Bunun yanı sıra bugün kullandığımız kömür yatakları yüz milyonlarca yıl önce yaşamış, nice yüzyıllar dünyamızın bağrında kapalı kalmış ve günün birinde yararlanacak kimseyi beklemiş ağaçlardan oluşmuştur.

Şimdi, günümüzde yaşayan eğreltiotlarını tanımak için ormanda bir gezinti yapalım.

EĞRELTİ OTUNUN YAŞAM DÖNGÜSÜ

En tanınmışlarından biri tatlı eğrelti otudur. Gövdesi (köksapı) tatlımsı olduğu için bu ad verilmiştir. Bu yeraltı sapından incecik kökler toprağa dalar ve derin yarıklı uzun yapraklarını yukarı doğru salıverirler. Bu yaprağı yaz sonuna doğru incelerseniz, yapraklarla alt kısımda pas renginde iki sıra lekeciğe rastlayacaksınız. Eğrelti otlarının sırrı sorüs denilen bu mahfazada saklıdır.

Sporları da incelemek istiyorsanız bir mikroskoptan yararlanmanız gereklidir. Eğrelti otunun sporları çok küçük olduğundan herhangi bir büyüteç bu konuda yeterli olamayacaktır.

EĞRELTİ OTU NASIL ÜRER

Eğrelti otları mantarlarda gördüğümüz gibi sporlarla ürerler. Bu sporla bitkinin yetişmesine elverişli nemli toprağa düşünce yeşererek yürek şeklinde bir bitkiciğin oluşmasını sağlarlar. Buna protal (önçim) denir. Onu incelemek isterseniz, sporları, uygun bir toprağa kendiniz ekebilirsiniz. Yaptığınız ekimden birkaç ay sonra, kurşunkalem büyüklüğüne ulaşmış olan protali görebileceksiniz.

Protali kaldırıp bir büyüteçle baktığınız zaman alt yüzünde rizoit denilen birtakım tüycükler göreceksiniz. Bunların görevi topraktan su ve besin maddeleri almaktır. Bu küçücük kısım erkek ve dişi organları oluşturur ki, buna eşeylik hücresi denir. Bunun birleşmesinde yeni bitkicik gelişir

Şimdi bütün bunları bir sıraya koyalım. Bu ilginç bitkinin üreme evresi şöylece özetlenebilir: Yapraklarda çiçeklikler, çiçekliklerde spor keseleri, spor keselerinde de sporları bulunur. Sporlardan, erkek ve dişi organların taşıyıcısı protal doğar ve bu da bir yeni eğrelti otunu meydana getirir.

EĞRELTİ OTU NEREDE YETİŞİR

Eğrelti otları gölgeli ve nemli yerleri severler. Onlara özellikle nehir ve göl kenarlarında, kuytu orman altlarında, nemli duvar diplerinde, hatta —güneş görmeyen— 2000 metre yüksekliğe kadar kayalar üzerinde rastlayabilirsiniz.

EĞRELTİ OTU NASIL YETİŞTİRİLİR

Nemli yerlerin tipik bitkileri olan eğrelti otları, ekildikleri andan itibaren, daima nemli duran yumuşak toprakları ararlar. Genellikle sporların ekilmesi yoluyla yetiştirilmezler; çünkü bunların gelişimi aylara bağlıdır. Bu nedenle daha kısa sürede yeni eğrelti otları elde etmek için köksapı ufak parçalara bölmek gereklidir. Eğrelti otları çok nemli seralarda süs bitkileri olarak da yetiştirilir.

Özelliklerini birlikte hatırlayalım:

— Çiçekten yoksundurlar.

— Sporlarla ürerler.

Damarlı çiçeksizler arasında; polypodium’u, erkek eğrelti otunu, baldınkarayı ve köpek dilini sayabiliriz. Eğrelti otlarının bir benzeri de atkuyruğudur.

GÖZDEN GEÇİRME VE BİLGİYİ KONTROL

1          — Tatlı eğrelti otunun köklerini, köksapını ve yapraklarının şeklini büyük çizgilerle çizmeye çalışınız.

2          — Eğreltiotları nasıl ürer? Bir tohumla bir spor arasındaki farkı söyleyebilir misiniz? Protalden ne gelişir ve eğrelti otu nasıl doğar?

3          — Damarlı çiçeksizlerin en tanınmışları hangileridir ve özellikleri nelerdir?

GÖZLEMLER (*) ARAŞTIRMALAR (**) PRATİK DENEYLER (***)

1          (**) Ormanlardan, eski duvarlar ve ağaç diplerinden çeşitli türde eğrelti otu toplayınız ve taze kaldıkları süre içinde özelliklerini dikkatle inceleyin. Resimlerini çizin; daha sonra da onları bir koleksiyonda saklayabilecek şekilde kurutun. Bu araştırma incelenecek eğrelti otu tiplerinin kümeleştirilmesi yönünden çok ilginç olabilir. Dergi ve ansiklopedilerdeki bilgileri (tarihsel de olsa) araştırınız.

2          (***) Sporlarını çok yumuşak bir toprağa ektikten sonra birkaç eğrelti otu yetiştirerek nasıl oluştuklarını inceleyiniz.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.