Site Rengi

DOLAR 5,9125
EURO 6,5206
ALTIN 283,8
BIST 93.981
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 24°C
Sisli

Bitkiler Soğuktan Nasıl Korunur: Soğuğa Karşı Nasıl Dayanırlar?

Bitkiler Soğuktan Nasıl Korunur: Soğuğa Karşı Nasıl Dayanırlar?
29.04.2019
78
A+
A-

BİTKİLER SOĞUKTAN NASIL KORUNURLAR

GÖZLEME ÇAĞRI

1             — Bu mevsimde herkesin problemi soğuktan korunmaktır. İnsanlar yün giysilerini giyerek; hayvanlar tüylü postlarının altına sinerek veya ılık yuvalarına çekilerek soğuktan korunurlar… Acaba ağaçlar ne gibi tedbirler alırlar?

2             — Çıplak bir bitkiden bir dal koparın ve bu dalın kesitini bir büyüteç altında inceleyerek, gördüklerinizi anlatın.

Dalın her tarafının yapısı aynı mıdır? Koyu renkli kabuğun görevi nedir?

KAR BİTKİLERE ZARAR VERMEZ

Her tarafın karlarla kaplı olduğu parklarda, bahçelerde bulunan çıplak ağaç dallarına bakarak, ağaçların rüzgara, soğuğa nasıl dayandığını düşündüğünüz olmuştur.

Kar bitkilere zarar vermediği gibi, yer ısısının atmosferde kaybolmasına engel olarak onlara karşı bir nevi koruyuculuk vazifesi görür. Halbuki kar tarafından kırılmamış soğuk, bitkilere çok zarar verir. Bundan başka toprağa gömülü kökler soğuktan korunurken, dallar meydandadır. Yakınınızda bulunan bir bitkiyi incelediğinizde; taze dalların soğuktan kırıldığını, bu arada tahtalaşmış eski dalların ve kabuğun soğuğa dayandığını göreceksiniz.

Dıştan cansızmış gibi görünmelerine rağmen soğuklar geçip ilkbahar geldiği zaman ilk tomurcuklarıyla bize canlı olduklarını ispatlayacaklardır.

GÖVDENİN BÖLÜMLERİ

Daha iyi anlamak için bir çilek dalını (veya elma, armut, badem vb.) enlemesine kesip bu dalı bir büyüteçle dikkatle inceleyin.

En ortada bir özden ve birbiri içine geçmiş birçok demetten yani; odun, soymuk ve kabuktan oluşmuştur. Soymuk ve odun arasında, yandaki şemada da görüldüğü tabakaya kambiyum (büyütken doku) adı verilir.

Eğer dal inceyse bu kısımlar pek belli olmasa bile yine de gövde ve köklerin ana kısmını teşkil eden odunu ayırt edebilirsiniz.

Odun, sonbaharda günden güne su bakımından fakirleşir, sert ve sıkışık bir doku halini alır. Bu haliyle ağacın özünü ve yaz aylarında oluşan diğer maddeleri, kışın şiddetli soğuğundan korur.

Selülozların boşluk bırakmayacak şekilde birbirleri üzerine sıralandığı mantar adı verilen bir dokudan oluşan kabuğun dış tabakasının da koruyucu özelliği vardır. Bu selülozların duvarları, su geçirmeyen bir maddeden oluşmuştur. Ölü selülozlar olan mantar selülozlarının içleri kurumuş olduklarından meydana gelen boşluklar hava ile dolar. İşte bu hava soğuğun içeriye girmesine engel olmaktadır.

Mantar meşesi ağacının gövdesinde bulunan mantar tabakası 1012 yılda bir kazınır. Elde edilen bu mantarlar binlerce çeşit eşya yapımında kullanılır.

Her ağacın kabuğundaki mantar tabakası, düz ve aynı şekilde olan bir doku değildir. Gerçekten iç kısımlarda yer alan canlı selülozların faaliyetleri ile büyüyen kabuğun dış kısmı, cansız olduğundan büyümeye iştirak edemez. Genişlemeyi kaldıramayan bu kısımlar da yer yer çatlamalar meydana gelir.

Çeşitli bitkileri inceleyerek kabuklarının, cinslerine göre parça parça, hat hat değişik şekillerde çatladıklarını görebilirsiniz.

Bir kavak dalını alarak inceleyiniz (bir büyüteçle olursa daha iyi). Kabuğun üzerinde yer yer delikler (açıklıklar) göreceksiniz. Bunlar, içteki dokulara hava gitmesini sağlayan kovucuklar (lantisel) yani «pencereleredir.

Bu kovucuklardan soğuk girebileceği için, her kovucuğun altında, deliği kapamaya yarayan sıkışmış selüloz kapakları oluşmuştur.

GÖZDEN GEÇİRME VE BİLGİYİ KONTROL

1             — Kış boyunca kar altında kalan bitkilerin zarar görmediğini hatta korunduklarını öğrendiniz. Karın bitkileri ne şekilde koruduğunu söyleyebilir misiniz?

2             — Bitkinin en meydanda olan kısımları hangileridir ve ne şekilde korunurlar?

3             — Bir gövde hangi kısımlardan oluşmuştur?

4             — Odun ve mantarı meydana getiren dokuların özellikleri nelerdir? Ayrı ayrı anlatın.

5             — Kovucuklar nedir? Gözenekler (stomalar) ile ilgili bilgilerinizi hatırlayarak aralarında bir karşılaştırma yapınız.

6             — Kovucuklar daha çok nerede bulunurlar? Hangi mevsimde daha çok belirgindirler?

7             — Gövde belli bir gelişimini tamamladığı zaman kabuk neden çatlar?

8             — Bitki, soğuğun kovucuklardan girmesini ne şekilde önler?

1             (**) Akdeniz ülkelerinde, kabuğundan mantar elde edilen ve her zaman yeşil kalan mantar meşesi yetişir. Bu ağaç hakkında çeşitli kitapları karıştırarak mantarın nasıl elde edildiğini öğrenmeye çalışın.

2             (***) Ağaçları, görünüşlerine, damarlarına ve kabuklarına bakarak sınıflandıra bilmeniz mümkündür. Bilhassa kış aylarında, ağaçlar meyve ve yapraklarını döktükleri zaman, dallarından ve soyulan kabuklarından biriktirerek bir kolleksiyon yapabilirsiniz. Bu biriktireceğiniz dalları ve kabukçukları renklerine göre bir sıraya dizmeniz çalışmalarınız için kolaylık olacaktır.

3             (***) Kabuk özelliklerini (renk, yüzey, kabuklanma) inceleyerek ağaçları görünüşlerinden tanımayı öğrenelim.

Uyarı: Kış aylarında ağaçlar yapraksız kaldıkları zaman, gövde ve çıplak dallardan oluşan ağaç görünüşlerini incelemek daha kolaydır.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.